Đồ ngọt 'bủa vây' ngày Tết: Người bệnh tiểu đường làm gì để ăn Tết an toàn?
Tết đến mang theo không khí sum vầy, ấm áp bên gia đình và bạn bè. Tuy nhiên, đối với người bệnh tiểu đường (đái tháo đường), những bữa ăn thịnh soạn và thay đổi trong thói quen sinh hoạt ngày Tết có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe.
Bài viết từ BS.CK1 Trần Thị Kim Thanh - Trưởng khoa Nội tim mạch – Chuyển hóa - Bệnh viện Tim Tâm Đức sẽ cung cấp những lưu ý quan trọng giúp người bệnh đái tháo đường duy trì đường huyết ổn định và tận hưởng trọn vẹn mùa Tết an lành.
Những “mối nguy” với người bệnh tiểu đường ngày Tết
Khi Tết đến, mọi người thường quây quần bên mâm cỗ và chia sẻ cho nhau về năm qua. Tuy nhiên để ngày Tết được vui vẻ trọn vẹn và sau Tết mọi người vẫn tràn đầy năng lượng cho năm mới, chúng ta cần cân nhắc chế độ ăn cũng như sinh hoạt đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường.
Bữa ăn truyền thống trong ngày Tết của người Việt thường gồm những món nhiều thịt và dầu mỡ, tinh bột, đường và ít rau xanh. Ví dụ như bánh chưng, bánh tét, thịt kho tàu, xôi, thịt gà luộc, thịt đông, chả giò, chả lụa, canh khổ qua, lạp xưởng, củ kiệu, dưa hành, dưa cải chua...
Trong những ngày Tết, việc ăn nhiều hơn và giảm vận động làm tăng cân, tăng đường huyết và giảm thời gian đường huyết đạt mục tiêu. Ngoài ra, thời tiết lạnh trong những ngày Tết làm giảm hoạt động của insulin góp phần làm đường huyết tăng cao hơn bình thường.
Hơn nữa, giờ ăn thay đổi vì những chuyến đi chơi xa cũng làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Và nguy hiểm hơn là việc gia tăng các biến chứng của đái tháo đường như nhiễm toan đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu máu hoặc hôn mê do hạ đường huyết.
Lưu ý quan trọng cho người bệnh đái tháo đường type 2 ngày Tết
Những lưu ý sau sẽ giúp bệnh nhân đái tháo đường type 2 ổn định đường huyết trong những ngày Tết.
Lựa chọn thực đơn thông minh cho người đái tháo đường
Lựa chọn thực đơn phù hợp với người bệnh đái tháo đường bằng cách áp dụng phương pháp đĩa thức ăn. Hãy sắp xếp thức ăn vào một đĩa có đường kính khoảng 20cm và ăn theo thứ tự sau:
-
Rau củ ít tinh bột: ½ đĩa thức ăn. Ví dụ bông cải xanh, súp lơ trắng, bắp cải, cà rốt, rau lá xanh, đậu bắp, mồng tơi. Ưu tiên rau xanh và lưu ý các loại khoai không thuộc nhóm này.
-
Đạm: ¼ đĩa thức ăn như nạc gà, nạc heo, nạc bò, cá, đậu phụ, nấm hoặc trứng.
-
Tinh bột: chiếm ¼ đĩa thức ăn. Có thể lựa chọn cơm gạo nở xốp, gạo lứt hoặc khoai. Có thể chuyển đổi 1 chén cơm ≈ 1/8 bánh chưng ≈ ½ chén xôi.
Các món ăn nên được chế biến với ít muối, ít đường và ít dầu mỡ. Nên ưu tiên các món luộc hoặc hấp, hạn chế thực phẩm chiên và xào.
Cẩn trọng với các loại thức uống
- Nước lọc hoặc nước suối được ưu tiên, nên duy trì lượng nước khoảng 2–3 lít mỗi ngày.
- Có thể dùng trà hoặc cà phê không đường, nước ép rau củ như cà rốt hoặc cần tây với lượng vừa phải.
-
Cồn (rượu, bia): không quá một ly cho phụ nữ và hai ly cho nam giới. Tránh uống khi bụng đói vì có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.
Lưu ý: Không uống các loại nước ngọt, trà ngọt hoặc nước trái cây ngọt như sinh tố mít, xoài, nước mía, nước dừa.
Duy trì chế độ vận động phù hợp
Tập thể dục giúp tăng chuyển hóa và cải thiện đáp ứng của cơ thể với insulin, giúp đưa đường từ máu vào cơ và các cơ quan. Vì vậy nên duy trì vận động ngay cả trong ngày Tết bằng cách đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội từ 30 đến 60 phút mỗi ngày. Bạn cũng có thể tận dụng việc đi bộ khi đi du lịch hoặc thăm bạn bè, và ưu tiên sử dụng thang bộ thay cho thang máy.
Một số lưu ý giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả
Bác sĩ Trần Thị Kim Thanh chia sẻ một số điểm người bệnh tiểu đường cần lưu ý:
- Kiểm tra đường huyết thường xuyên và luôn mang theo thuốc, insulin hoặc máy đo đường huyết khi đi xa.
- Ăn sáng theo chế độ của người bệnh đái tháo đường trước khi đi thăm bạn bè và người thân.
- Thông báo tình trạng bệnh cho người thân để họ chuẩn bị thực phẩm ít đường và ít tinh bột.
- Nếu đường huyết tăng hơn bình thường, cần điều chỉnh chế độ ăn và tăng vận động.
- Liên hệ bác sĩ khi có các triệu chứng như mệt mỏi, khát nước, nhức đầu hoặc tiểu nhiều.
Thỉnh thoảng đường huyết có thể hạ thấp do khoảng cách giữa các bữa ăn kéo dài.
(Hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường)
- Có thể xuất hiện các triệu chứng như lạnh, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc nhức đầu nhẹ.
-
Nếu mức đường huyết < 4 mmol/L (< 70 mg/dL) hãy uống ½ ly nước trái cây ngọt hoặc uống 3 muỗng cà phê đường pha với 100 ml nước hoặc ngậm 3 viên kẹo.
- Nếu triệu chứng không cải thiện cần đến bệnh viện gần nhất để được thăm khám.
Kết luận
Tóm lại “đường” có khắp mọi nơi trong ngày Tết. Người bệnh đái tháo đường cần kiên định với chế độ ăn lành mạnh và nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè để duy trì đường huyết ổn định và tận hưởng một mùa Xuân an toàn.
BS. CK1. Trần Thị Kim Thanh
Trưởng khoa Tim mạch IV – Khoa Nội tim mạch – Chuyển hóa tại Bệnh viện Tim Tâm Đức
Lĩnh vực lâm sàng chuyên sâu
- Tim mạch – Nội tiết
- Tim mạch phục hồi chức năng
Thời gian khám
(Đăng ký khám)
- Thứ Hai đến Thứ Bảy, 7:30 – 11:00, Phòng khám Chuyên gia và VIP, Bệnh viện Tim Tâm Đức.
