Nguyên nhân bệnh thần kinh tiểu đường, cách phòng tránh và điều trị

Khám định kỳ đúng hẹn để bác sĩ thăm khám và tư vấn theo các chỉ số đường huyết của bạn là rất quan trọng

Bệnh lý thần kinh đái tháo đường là gì?

Bệnh lý thần kinh đái tháo đường (hay còn gọi là bệnh thần kinh tiểu đường, viết tắt là bệnh TKĐTĐ) là bệnh đặc trưng bởi sự tổn thương hệ thần kinh xảy ra nếu bạn mắc đái tháo đường type 1 hoặc đái tháo đường type 2.

Hệ thần kinh ngoại biên của bạn là một mạng lưới các dây thần kinh gọi là dây thần kinh ngoại biên. Chúng truyền thông tin giữa hệ thống thần kinh trung ương và tất cả các bộ phận khác trên cơ thể bạn, bao gồm cả cánh tay, chân và các cơ quan khác trong cơ thể.

Hệ thống thần kinh ngoại biên của bạn được chia thành:

• Dây thần kinh cảm giác: cho phép bạn cảm nhận các cảm giác như nóng, lạnh và đau.
• Dây thần kinh vận động: truyền tín hiệu từ não và tủy sống để kích thích cơ bắp cử động.
• Dây thần kinh tự chủ: kiểm soát các hoạt động tự động của cơ thể như nhịp tim, huyết áp, nhịp thở và các chức năng sinh lý khác.

Bệnh thần kinh tiểu đường có thể gây ra vấn đề với các dây thần kinh cảm giác, tự chủ và vận động, đặc biệt dây thần kinh ở chân và bàn chân của bạn.

Nguyên nhân bệnh thần kinh tiểu đường

Khi bạn mắc tiểu đường dù là type 1 hay type 2, nồng độ đường cao trong máu sẽ chuyển hóa theo con đường khác biệt so với bình thường. Quá trình này tạo ra các chất như fructose, sorbitol làm phá vỡ cấu trúc bình thường của tế bào thần kinh.

Ngoài ra, đường máu cao còn tạo ra nhiều gốc tự do, làm tổn thương các mạch máu nhỏ và gây thiếu máu nuôi dưỡng tế bào thần kinh.

Bệnh thần kinh đái tháo đường có thường gặp không?

Bệnh thần kinh tiểu đường là biến chứng phổ biến của cả bệnh tiểu đường type 1 và type 2. Hơn một nửa số người mắc bệnh tiểu đường type 2 trên 60 tuổi mắc bệnh thần kinh ngoại biên.

Đau thần kinh dai dẳng ảnh hưởng đến khoảng 1/4 số người mắc bệnh tiểu đường.

Ai có nguy cơ mắc bệnh thần kinh tiểu đường?

Nguy cơ mắc bệnh tăng lên bởi các yếu tố sau:

• Hút thuốc
• Kiểm soát kém lượng đường trong máu
• Mắc bệnh tiểu đường đã lâu
• Thừa cân
• Huyết áp cao
• Bệnh mạch vành

Bạn cũng có nguy cơ cao hơn nếu có các biến chứng khác của bệnh tiểu đường như bệnh thận hoặc bệnh mắt.

Cơn tăng huyết áp

Các triệu chứng của bệnh thần kinh tiểu đường

Bệnh lý thần kinh đái tháo đường được chia thành 3 rối loạn chính: thần kinh cảm giác, thần kinh vận động và thần kinh tự động.

Bệnh thần kinh cảm giác

Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Tê hoặc ngứa
• Không cảm nhận được đau
• Không nhận biết sự thay đổi nhiệt độ
• Đau rát, đặc biệt vào ban đêm

Bàn chân có nguy cơ cao nhất vì mất cảm giác khiến bạn không nhận ra các vết thương nhỏ.

Bệnh lý thần kinh tự động

• Táo bón hoặc tiêu chảy
• Huyết áp thấp gây chóng mặt
• Mất kiểm soát bàng quang
• Nhịp tim không đều
• Tăng tiết mồ hôi
• Rối loạn cương dương ở nam giới

Bệnh thần kinh vận động

Tổn thương dây thần kinh vận động gây yếu cơ, giảm khả năng vận động, khó đi lại hoặc khó thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Chẩn đoán và đánh giá bệnh thần kinh tiểu đường

• Xét nghiệm máu để kiểm tra kiểm soát đường huyết
• Điện cơ để đánh giá rối loạn vận động
• Điện tâm đồ để phát hiện rối loạn nhịp tim
• Siêu âm đánh giá biến chứng bàng quang

Điều trị bệnh thần kinh đái tháo đường

Bác sĩ có thể kê các thuốc giảm đau thần kinh như thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm đau thần kinh hoặc vitamin nhóm B.

Alpha lipoic acid giúp giảm quá trình oxy hóa và làm chậm tiến triển của bệnh. Kem capsaicin bôi ngoài da cũng có thể giúp giảm đau.

Bạn cũng có thể được hướng dẫn các bài tập để duy trì sức mạnh cơ và khả năng thăng bằng.

Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về cách chăm sóc bàn chân để phòng ngừa biến chứng.

Phòng ngừa bệnh thần kinh tiểu đường

• Không hút thuốc
• Khám định kỳ để kiểm soát đường huyết
• Kiểm tra bàn chân ít nhất mỗi năm một lần

BS.CKI. VÕ TỪ NHẤT

KHOA HỒI SỨC CẤP CỨU NỘI TIM MẠCH (USIC), BỆNH VIỆN TIM TÂM ĐỨC

Tài liệu tham khảo

• Mayoclinic
• Patient
• AANem.org