NGƯNG THỞ KHI NGỦ
Tác giả: BS Nguyễn Lê Huy Hoàng - Khoa Nội tim mạch 5
NGƯNG THỞ KHI NGỦ LÀ GÌ? (ĐỊNH NGHĨA)
-
Ngưng thở khi ngủ là một rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng. Bình thường trong giấc ngủ, không khí sẽ di chuyển theo mũi vào họng và phổi theo chu kỳ đều đặn. Những người bị ngưng thở khi ngủ có thể ngừng thở trong 10–30 giây khi đang ngủ. Những khoảng ngừng ngắn này có thể xảy ra tới 400 lần mỗi đêm và làm gián đoạn giấc ngủ.
-
Có 3 dạng ngưng thở khi ngủ:
- Tắc nghẽn: đường thở bị hẹp hoặc đóng lại.
- Không tắc nghẽn: não không gửi tín hiệu đúng đến cơ hô hấp.
- Hỗn hợp.
NGƯNG THỞ KHI NGỦ CÓ HAY GẶP KHÔNG? (DỊCH TỄ HỌC)
- Ước tính có hơn 12 triệu người Mỹ bị ngưng thở khi ngủ.
- Khoảng 25% dân số trưởng thành có nguy cơ mắc tình trạng này.
ĐIỀU GÌ KHIẾN TÔI DỄ BỊ TÌNH TRẠNG NÀY? (YẾU TỐ NGUY CƠ)
- Tuổi cao, đặc biệt trên 40 tuổi.
- Giới tính nam hoặc phụ nữ sau mãn kinh.
- Thừa cân hoặc béo phì.
- Sử dụng thuốc ngủ.
- Uống rượu bia.
- Các bệnh lý vùng họng.
TRIỆU CHỨNG GỢI Ý NGƯNG THỞ KHI NGỦ
-
Người bệnh thường không nhận ra tình trạng này khi ngủ. Tuy nhiên có thể thức giấc đột ngột hoặc phải ngồi dậy thở gấp. Người ngủ cùng thường nghe tiếng ngáy lớn.
-
Các triệu chứng khác bao gồm:
- Ngủ gà ban ngày.
- Đau đầu buổi sáng.
- Khô miệng hoặc đau họng khi thức dậy.
- Tiểu đêm.
- Giảm khả năng tập trung.
- Thiếu năng lượng.
- Khó thở.
- Hồi hộp, đánh trống ngực.
- Tăng huyết áp khó kiểm soát.
QUY TRÌNH KHÁM (LÂM SÀNG – CẬN LÂM SÀNG)
-
Nếu nghi ngờ ngưng thở khi ngủ, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện đo đa ký giấc ngủ tại bệnh viện hoặc phòng khám. Trong quá trình ngủ, các thiết bị sẽ theo dõi nhịp tim, nhịp thở, tư thế ngủ, chuyển động tay chân và các chỉ số sinh học khác.
-
Trong trường hợp không thể nhập viện, có thể sử dụng thiết bị theo dõi tại nhà để ghi nhận nhịp thở, SpO₂, nhịp tim và tư thế ngủ. Tuy nhiên phương pháp này có độ chính xác thấp hơn.
ĐIỀU TRỊ NGƯNG THỞ KHI NGỦ
Mục tiêu điều trị là giúp đường thở thông thoáng trong lúc ngủ, giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
1. Thay đổi lối sống
- Tránh nằm ngửa khi ngủ.
- Giảm cân.
- Hạn chế rượu bia.
- Không tự ý sử dụng thuốc ngủ.
2. Can thiệp nội – ngoại khoa
- Điều trị và kiểm soát các bệnh lý nền.
-
Phương pháp hiệu quả nhất là sử dụng máy CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) giúp giữ đường thở mở khi ngủ. Người bệnh sẽ mang mặt nạ kết nối với máy tạo áp lực không khí để duy trì đường thở thông thoáng.
-
Trong một số trường hợp không đáp ứng điều trị, có thể cần phẫu thuật chỉnh sửa cấu trúc đường thở hoặc xương hàm.
-
Trường hợp nặng hiếm gặp có thể cần mở khí quản ra da để duy trì hô hấp.
BIẾN CHỨNG CÓ THỂ XẢY RA
- Ngưng thở khi ngủ có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, sự tỉnh táo và khả năng làm việc.
- Tăng nguy cơ tai nạn khi lái xe do buồn ngủ.
- Tăng nguy cơ tăng huyết áp và xơ vữa động mạch nếu không điều trị.
Tài liệu tham khảo
