NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP LOẠN NHỊP Ở TRẺ EM!

Tác giả: BS Tôn Nữ Khánh An

Khoa Điện sinh lý và Loạn nhịp tim BV Tim Tâm Đức

Bệnh nhân nam, 13 tuổi, tiền căn lên nhiều cơn tim đập nhanh, hồi hộp, mệt từ lúc 9 tuổi. Ban đầu bé đã được điều trị tại bệnh viện nhi, các cơn nhịp nhanh vẫn lên gần như liên tục dù đã dùng thuốc nên các bác sĩ đã hội chẩn và tiến hành khảo sát điện sinh lý, dự định cắt đốt cơn nhịp nhanh cho bé.

Kết quả khảo sát điện sinh lý cho thấy thể nhịp nhanh của bé là nhịp nhanh trên thất do vòng vào lại nhĩ thất (tức là có đường phụ song song với đường chính tạo ra vòng vào lại của cơn nhịp nhanh) trong đó đường phụ nằm khá gần đường chính (gọi là đường phụ gần bó His) nên nguy cơ đường chính bị tổn hại khi cắt đốt đường phụ là khá cao. Vì lý do an toàn, bé được ngưng thủ thuật và chuyển sang điều trị bằng các thuốc chống loạn nhịp.

Tuy nhiên, dù đã thử dùng các loại đơn trị hoặc phối hợp điều trị với các loại thuốc chống loạn nhịp khác nhau nhưng bé vẫn lên cơn thường xuyên. Với tần suất lên cơn dày, cơn nhịp nhanh khoảng 200 lần/phút làm bé ngày càng mệt và bắt đầu phát triển những triệu chứng suy tim cũng như làm giãn buồng thất trái trên siêu âm. Do vậy bé được chuyển sang bệnh viện Tâm Đức để điều trị tiếp.

Bé nhập bệnh viện Tâm Đức lần 1 vào tháng 11/2019 và tiến hành thủ thuật cắt đốt điện sinh lý tim. Trong quá trình thủ thuật, bé cũng lên cơn nhịp nhanh liên tục, phải cắt cơn bằng các thủ thuật tạo nhịp vượt tần số. Sau khi khảo sát và xác định lại vị trí của đường phụ cũng như độ tương quan rất gần giữa đường phụ và đường chính, các bác sĩ tiến hành cắt đốt bằng năng lượng sóng cao tần (RF – radio frequency) dưới màn huỳnh quang theo phương pháp truyền thống (2D) với mức năng lượng thấp và thời gian ngắn hơn so với thường quy.

Thủ thuật ban đầu thành công chấm dứt cơn nhịp nhanh và sự dẫn truyền qua đường phụ yếu hơn. Tuy nhiên sau đó đường phụ phục hồi lại và cơn nhịp nhanh vẫn dễ dàng khởi phát. Nhóm điều trị tiếp tục đốt tại vùng này với mức năng lượng thấp và trong các khoảng thời gian ngắn. Khi nhận thấy sự dẫn truyền qua đường chính bắt đầu bị ảnh hưởng, thủ thuật được dừng lại để đảm bảo an toàn. Sau thủ thuật, tình trạng bệnh nhi ổn định và được xuất viện với điều trị thuốc chống loạn nhịp.

Dù ít lên cơn hơn trước nhưng các cơn nhịp nhanh vẫn còn xuất hiện và ảnh hưởng đến cuộc sống của bé. Tháng 10/2021, các bác sĩ quyết định thực hiện lại việc cắt đốt đường phụ và áp dụng kỹ thuật dựng hình tim trong không gian 3 chiều (mapping 3D).

Với hệ thống mapping 3D, cấu trúc không gian ba chiều của buồng nhĩ phải được thiết lập, giúp xác định vùng của đường dẫn truyền chính và vị trí của đường phụ nằm sát đường chính, đồng thời theo dõi sự di chuyển của catheter mà không cần sử dụng nhiều tia X. Sau khi có đầy đủ thông tin, các bác sĩ tiếp cận đường phụ tại vị trí xa đường chính nhất có thể.

Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống 3D trong việc theo dõi liên tục sự di động của catheter theo nhịp tim và nhịp thở của bệnh nhân, cũng như đánh dấu các vị trí không an toàn, thủ thuật cuối cùng đã cắt đốt thành công đường phụ mà không ảnh hưởng đến đường dẫn truyền chính.

Bé khỏe và xuất viện sau 2 ngày. Sau 5 tháng theo dõi và đã ngưng tất cả các thuốc chống loạn nhịp, bé không còn tái phát cơn nhịp nhanh cũng như không còn triệu chứng suy tim, trở lại học tập và sinh hoạt bình thường.

Hình ghi điện tim bề mặt và điện tim buồng tim trong cơn nhịp nhanh (tần số nhịp nhanh 215 nhịp/phút) được khảo sát trong phòng thủ thuật.

Hình 3D minh họa vị trí các catheter trong buồng tim, vị trí màu xanh minh họa đường dẫn truyền chính, màu hồng là điểm đốt và màu đỏ là vị trí thành công.