Như trong bài viết Dùng thuốc ngừa thai, phụ nữ có nguy cơ huyết khối, ThS.BS.CK1 Huỳnh Thị Ngọc Huyền, Bác sĩ điều trị Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội Tim mạch – Bệnh viện Tim Tâm Đức cho biết: mặc dù thuốc tránh thai giúp kiểm soát sinh sản và bổ sung nội tiết tố, nhưng cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ, trong đó đáng chú ý là tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
Trường hợp lâm sàng nhồi máu cơ tim và huyết khối
Khoa Hồi sức Cấp cứu Nội Tim mạch vừa tiếp nhận một bệnh nhân nữ 32 tuổi, trước đây chưa ghi nhận bệnh tim mạch. Bệnh nhân sử dụng thuốc tránh thai dạng viên hormone kết hợp hằng ngày trong khoảng 4 năm.
Trước khi nhập viện một ngày, khi đang làm việc bệnh nhân đột ngột đau ngực trái âm ỉ, mệt và khó thở. Sau khi khám tại bệnh viện địa phương và nghi ngờ nhồi máu cơ tim cấp, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Tim Tâm Đức.
Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân tỉnh, tiếp xúc tốt, huyết áp 120/80 mmHg, mạch 90 lần/phút, SpO2 99%, không sốt. Điện tâm đồ ghi nhận nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên thành trước.
Xét nghiệm men tim Troponin tăng cao 1352 pg/ml. Siêu âm tim cho thấy chức năng tim bảo tồn (EF 50%), loạn động vùng mỏm và phát hiện huyết khối buồng tim trái kích thước 20 x 13 mm.
Bệnh nhân được chỉ định chụp mạch vành cấp cứu trong vòng 30 phút.
Kết quả cho thấy động mạch liên thất trước có huyết khối lớn đoạn đầu, gây tắc đoạn xa gần mỏm.
Quá trình điều trị huyết khối
Sau khi hội chẩn giữa ekip hồi sức và tim mạch can thiệp, các bác sĩ nhận định nguy cơ tăng đông liên quan đến thuốc tránh thai và nguy cơ tắc stent sau can thiệp.
Bệnh nhân được quyết định điều trị nội khoa tối ưu bao gồm:
- Thuốc chống đông
- Thuốc chống kết tập tiểu cầu
- Hồi sức tim mạch
- Theo dõi và chụp lại mạch vành sau 3–5 ngày
Sau 3 ngày điều trị, chụp mạch vành kiểm tra cho thấy huyết khối đã cải thiện rõ so với trước.
Tuy nhiên, sau 10 ngày điều trị bệnh nhân đột ngột đau vùng hông lưng trái lan xuống hạ vị.
Chụp cắt lớp vi tính phát hiện huyết khối gây tắc động mạch thận trái, gây thiếu máu khoảng 2/3 thận trái.
Bệnh nhân tiếp tục được điều trị kháng đông nội khoa.
Sau 7 ngày điều trị tiếp theo, bệnh nhân đáp ứng tốt, sinh hiệu ổn định, chức năng thận cải thiện và được chuyển sang thuốc kháng đông đường uống trước khi xuất viện.
Hình thành huyết khối ở phụ nữ dùng thuốc tránh thai
Huyết khối là sự hình thành cục máu đông trong mạch máu và có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như:
- Huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới
- Thuyên tắc phổi
- Nhồi máu cơ tim
- Đột quỵ
Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ huyết khối khi dùng thuốc tránh thai:
- Loại thuốc sử dụng
- Bệnh lý di truyền về đông máu
- Tuổi
- Béo phì
- Tiền sử huyết khối
Triệu chứng của huyết khối
Các triệu chứng có thể khác nhau tùy vị trí hình thành cục máu đông.
Huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới
Là tình trạng cục máu đông hình thành trong hệ thống tĩnh mạch sâu, thường ở chân.
- Sưng bắp chân hoặc đùi
- Đau và đỏ ở chân
- Cảm giác nặng chân
- Khó vận động
Thuyên tắc phổi
Thuyên tắc phổi xảy ra khi cục máu đông di chuyển từ tĩnh mạch sâu lên phổi.
Các triệu chứng thường gặp:
- Khó thở đột ngột
- Đau ngực
- Ho, đôi khi ho ra máu
- Nhịp tim nhanh
- Ngất
Nhồi máu cơ tim cấp
Xảy ra khi dòng máu cung cấp cho cơ tim bị tắc nghẽn.
Các triệu chứng thường gặp:
- Đau ngực kiểu thắt chặt hoặc đè nặng
- Đau lan ra vai hoặc cánh tay trái
- Đau lan lên hàm
- Khó thở
Nhồi máu não (đột quỵ)
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu đến não bị tắc do huyết khối.
Các triệu chứng có thể bao gồm:
- Yếu hoặc tê một bên cơ thể
- Khó nói
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực
- Chóng mặt
- Mất thăng bằng
- Mất ý thức
Phụ nữ đang sử dụng thuốc tránh thai nên nhận thức rõ các dấu hiệu hình thành huyết khối như sưng đau chân, đau ngực hoặc khó thở đột ngột. Việc nhận biết sớm và đến cơ sở y tế kịp thời có thể giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.
