Xuất huyết tiêu hóa trên là một tình trạng cấp cứu tiêu hóa có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vậy xuất huyết tiêu hóa trên là gì, nguyên nhân do đâu, dấu hiệu nhận biết như thế nào và điều trị ra sao? Dưới đây là những thông tin quan trọng người bệnh cần biết.
Xuất huyết tiêu hóa trên là gì?
Xuất huyết tiêu hóa (XHTH) trên là tình trạng xuất huyết có nguồn gốc từ các bộ phận trên của hệ tiêu hóa: thực quản, dạ dày và tá tràng (từ góc Treitz trở lên).
Đây là tình trạng nguy hiểm, nếu không kịp thời cấp cứu để cầm máu, tính mạng của người bệnh có thể bị đe dọa.
Nguyên nhân nào gây xuất huyết tiêu hóa trên?
Nguyên nhân thường gặp
- Viêm loét dạ dày, tá tràng: lạm dụng thuốc chống viêm, kháng sinh hoặc uống nhiều rượu bia.
- Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Viêm gan dẫn đến xơ gan gây giãn và vỡ tĩnh mạch thực quản.
Các nguyên nhân khác ít gặp
- U tá tràng, u dạ dày, biến chứng loét chảy máu gây "xuất huyết tiêu hóa".
- Bệnh nhân ói nhiều làm rách niêm mạc chỗ nối giữa thực quản và tâm vị của dạ dày gây xuất huyết tiêu hóa gọi là hội chứng Mallory – Weiss.
- Dị sản mạch máu của dạ dày.
Xuất huyết tiêu hóa trên có những triệu chứng gì?
- Nôn ra máu.
- Đi ngoài phân đen.
- Mất máu.
Triệu chứng khác tùy theo nguyên nhân
- XHTH trên do tăng áp lực tĩnh mạch cửa: cơ thể mệt mỏi, vàng da, tuần hoàn bàng hệ,...
- XHTH trên do loét dạ dày tá tràng: đau thượng vị, ợ hơi, buồn nôn, nôn mửa, ợ chua, ợ hơi.
- XHTH trên do khối u ác tính: sụt cân, suy nhược cơ thể, người mệt mỏi, ăn nhanh no.
Người bệnh cần thực hiện những cận lâm sàng nào?
- Dựa vào xét nghiệm công thức máu để chẩn đoán mức độ mất máu nhẹ, trung bình hay nặng để đưa ra hướng điều trị phù hợp.
- Nội soi dạ dày tá tràng ống mềm có thể giúp bệnh nhân chẩn đoán được xuất huyết tiêu hóa trên.
Xuất huyết tiêu hóa trên được điều trị như thế nào?
Xuất huyết vừa và nặng: dùng thuốc cầm máu, truyền dịch, truyền máu để hồi sức và nâng đỡ thể trạng người bệnh.
Điều trị nguyên nhân: can thiệp cầm máu.
- Đối với các khối u, ung thư: phẫu thuật cắt khối u.
- Đối các trường hợp lành tính cầm máu bằng nội soi:
- Xuất huyết do loét dạ dày tá tràng: hiện nay chích hoặc clip cầm máu hiện là biện pháp được lựa chọn hàng đầu.
- Thắt tĩnh mạch thực quản, chích thuốc cầm máu qua nội soi.
Làm thế nào để phòng ngừa xuất huyết tiêu hóa trên?
Bệnh nhân bị viêm loét dạ dày tá tràng, đặc biệt do khuẩn HP, cần tuân thủ liệu trình điều trị phù hợp. Thói quen ăn uống hợp vệ sinh để giảm tỷ lệ lây nhiễm H. pylori.
- Người bệnh phải sử dụng thuốc kháng viêm, giảm đau, aspirin thường xuyên, cần dùng thêm thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày.
- Tránh đồ uống có cồn, nước có ga.
- Ngủ đúng giờ và đủ giấc, tránh căng thẳng kéo dài.
Xuất huyết tiêu hóa trên là tình trạng cấp cứu cần được phát hiện và xử trí kịp thời để hạn chế nguy cơ mất máu nặng và các biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có biểu hiện mất máu, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị. Đồng thời, việc điều trị triệt để các bệnh lý nền, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và duy trì lối sống lành mạnh là những yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa tái phát.
Tài liệu tham khảo
